Sınıflandırma, canlıların benzerlik ve akrabalık derecelerine göre gruplandırılmasıdır. Bu gruplandırma çalışmaları Taksonomi ya da Sistematik Bilimi olarak adlandırılır.

Canlıların sınıflandırması yapılırken sadece morfolojik (dış görünüş ile ilgili) özelliklere değil bir çok özelliğe bakılır. En önemli sınıflandırma kıstası canlının filogenisidir. (soysal oluşum) Ancak canlıların filogenisinin incelenmesi fosil kayıtları ile olduğundan her zaman mümkün olmamaktadır. Sınıflandırmada bakılan bir başka önemli kıstas da ontogenidir. (bireysel oluşma ve gelişme safhaları) Ontogenik çalışmalar için embriyonal gelişim ya da larval gelişimler incelenir. Bunlar dışında hayvanların iskelet, sindirim ve genital sistemleri, eşeysel özellikleri de sınıflandırma yapılırken dikkat edilen önemli noktalardır. Bitkilerde de kök, gövde, çiçek gibi vücut kısımları ile eşeysel özellikleri sınıflandırma açısından önemlidir. Ayrıca yaşanan bilimsel gelişmeler, hücresel özellikler, moleküler yapı ve genetik yapıyı da sınıflandırmada kullanılan önemli özellikler haline getirmiştir.

Günümüzde canlılar aleminin bilimsel olarak isimlendirilmesi ve sınıflandırılması kıstası ilk kez Carl Von Linneaus'nun kullanmış olduğu sisteme dayanmaktadır. Linneaus sisteminde her grup kendinden daha alt basamaklarda olan alt grupları içerir.

Bilimsel isimlendirme ve ikili isimlendirme ile ilgili olarak aşağıdaki linkten yardım alabilirsiniz.
BİLİMSEL İSİMLENDİRME ve BINOMINAL NOMENCLATURE (İkili İsimlendirme)

Sınıflandırmada kullanılan basamaklara Takson Basamakları denmektedir. (Taxon=Sınıf ve Taxonomy=Sınıflandırma) En çok kullanılan Takson Basamakları şunlardır. 

Kingdom	Alem	Animalia
Phylum	Şube	Chordata
Subphylum	Alt Şube	Vertebrata
Class	Sınıf	Actinopterygii
Order	Takım	Perciformes
Suborder	Alt Takım	Labroidei
Family	Aile	Cichlidae
Genus	Cins	Astronotus
Species	Tür	Astronotus ocellatus

Yukarıdaki takson basamakları sıklıkla kullanılmakla beraber hayvanlar aleminde 7 temel taksonomik basamak vardır ve tüm türler bu 7 basamağa bağlıdırlar.

Kingdom (Regnum)	Alem	Animalia
Phylum (Phylum)	Şube	Chordata
Class (Classis)	Sınıf	Actinopterygii
Order (Ordo)	Takım	Perciformes
Family (Familia)	Aile	Cichlidae
Genus (Genus)	Cins	Astronotus
Species (Species)	Tür	Astronotus ocellatus

 

 

 

Bunlar dışında sub, sup ve infra gibi ön ekler ile ara basamaklar da oluşturulur. Örneğin yukarıdaki örnekte son basamak Tür (Species) olarak gözükmektedir. Ancak gerekli durumda Subspecies (Alttür) basamağı da devreye girebilir. En alt basamak genel olarak Tür (Species) olmakla beraber Alttür (Subspecies), Varyete (Variante), Form gibi daha özel takson basamakları da kullanılabilmektedir.

Yukarıdaki Astronotus ocellatus örneğini biraz daha geliştirirsek şu sonuca ulaşırız. Astronotus ocellatus (Oscar Fish)

Domain	Eukaria
Kingdom	Animalia
Phylum	Chordata
Subphylum	Vertebrata
Superclass	Gnathostomata
Class	Actinopterygii
Subclass	Neopterygii
Infraclass	Teleostei
Superorder	Acanthopterygii
Order	Perciformes
Suborder	Labroidei
Family	Cichlidae
Genus	Astronotus
Species	Astronotus ocellatus

Bir örnek daha verelim. Bildiğimiz Ev Sineği (Musca domestica domestica) Bilimsel Sınıflandırmada nerelerde yer alıyormuş bakalım.

Musca domestica domestica

Domain	Eukaria
Kingdom	Animalia
Phylum	Arthropoda
Subphylum	Hexapoda
Class	Insecta
Subclass	Pterygota
Superorder	Neoptera
Order	Diptera
Suborder	Brachycera
Infraorder	Muscomorpha
Family	Muscidae
Subfamily	Muscinae
Tribe	Muscini
Genus	Musca
Species	Musca domestica
Subspecies	Musca domestica domestica

Sınıflandırmada kullanılan Takson Basamakları çeşitli sınıflandırma yöntemlerine göre de değişiklik göstermekle beraber genel olarak birbiri ile paralel gider. En son kabul edilmiş sınıflandırma yöntemi, Carl Woese'in 1990'da yapmış olduğu sınıflandırmadır. Buna göre Kingdom'dan (Alem) daha üst bir Takson Basamağı olan Domain (Üst Alem) ortaya çıkmıştır. Carl Woese'in yaptığı bu sınıflandırmaya göre canlılar 3 Domain altında toplanmışlardır. Bu 3 Domain altında da 6 Kingdom (Alem) kabul edilmiştir.

Domainler ve Kingdom'lar:

1 - Eukaria

- Plantae
- Protista
- Fungi
- Animalia

2 - Archaea

- Archaebacteria

3 - Bacteria

- Eubacteria

Takson Basamaklarına isim verilmesi, Cins İsmine (Genus) bazı ekler eklenmesi şeklinde gerçekleştirilir. Buna göre yukarıdaki Ev Sineği örneğinde Cins ismi "Musca", Tribe "Muscini", Subfamily "Muscinae" ve Family "Muscidae" olmuştur. Bu ekler Hayvanlar Alemi dışındaki Alemlerde biraz daha değişiklikler gösterir.  

Takson	Takson (Tr)	Hayvanlar	Bitkiler
Phylum (Division)	Şube		phyta
Subphylum	Alt Şube		phytina
Class	Sınıf		opsida
Subclass	Alt Sınıf		idae
Order	Takım		ales
Suborder	Alt Takım		ineae
Superfamily	Üst Aile	oidea	acea
Family	Aile	idae	aceae
Subfamily	Alt Aile	inae	oideae
Tribe	Kabile	ini	eae
Subtribe	Alt Kabile	ina	inae
Genus	Cins

TAKSON BASAMAKLARI VE TÜRKÇE KARŞILIKLARI

İngilizce	Türkçe	Latince
Domain (1)	Üst Alem	-
Kingdom (2)	Alem	Regnum
Phylum (3)	Şube	Phylum
Class	Sınıf	Classis
Section	Kısım	Sectio
Cohort (4)	Cohort	Cohort
Order	Takım	Ordo
Family	Aile	Familia
Tribe (5)	Tribe	Tribus
Genus	Cins	Genus
Species	Tür	Species
Variety (6)	Varyete	Varietas
Form	Form	Forma

(1) Domain, 1990'da Carl Woese tarafından ortaya atılan sınıflandırmaya göre en üst takson basamağıdır. Üst Alem olarak türkçeleştirilebilir.
(2) Kingdom, İngilizce Kingdom Krallık manasında bir kelimedir. Türkçemize bu takson basamağı Alem olarak alınmıştır. Latince ise Regnum olarak isimlendirilir.
(3) Phylum, Animalia Kingdom'ında (Hayvanlar Alemi) kullanılan, Şube manasında bir takson basamağıdır. Plantae Kingdom'ında (Bitkiler Alemi) ise Phyllum (Şube) yerine Division kullanılır.
(4) Cohort, Türkçe'ye gurup ya da tabur olarak çevrilebilir.
(5) Tribe Sınıflandırmada Subfamily (Alt Aile) ve Genus (Cins) arasında yer alan bir basamaktır. Türkçeye "Aşiret", "Oymak" ya da "Kabile" olarak çevrilebilir.
(6) Variety, Alt Tür'den daha az çeşitlilik gösteren canlıların sınıflandırılmasında kullanılan takson basamağıdır.
 

Kaynaklar:

- http://biodiversity.georgetown.edu/files/informationfile.cfm?title=classification
- http://www.crescentbloom.com/I/G/A/220.htm
- http://www.biltek.tubitak.gov.tr
- http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/index.html
- http://sn2000.taxonomy.nl/